Bài viết dưới đây phân tích những vấn đề pháp lý cốt lõi mà bất kỳ ai liên quan đến thừa kế tại Tp.Hà Nội đều cần nắm rõ để biết rõ hơn về Luật sư tư vấn thừa kế tại Tp.Hà Nội.
1. Bản chất pháp lý của quyền thừa kế tài sản
Luật sư tư vấn thừa kế tại Tp.Hà Nội — hiểu đúng quyền thừa kế để bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Quyền thừa kế là quyền dân sự được Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận và bảo vệ. Theo đó, tài sản của người đã mất được chuyển giao cho người thừa kế theo một trong hai căn cứ: di chúc hợp lệ do người để lại di sản lập trước khi mất, hoặc theo quy định của pháp luật nếu không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực.
1.1. Thừa kế theo di chúc: Điều kiện để di chúc có hiệu lực
Để di chúc có hiệu lực pháp luật, người lập di chúc phải đáp ứng các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện, và hình thức theo quy định. Di chúc có thể lập bằng văn bản có công chứng, có chứng thực, hoặc không có công chứng – song mỗi hình thức có yêu cầu riêng về chữ ký, người làm chứng, nội dung bắt buộc.
Một điểm thường bị bỏ qua là di chúc chỉ định đoạt được phần tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người lập. Nếu di chúc định đoạt tài sản chung vợ chồng mà không tách phần sở hữu riêng thì phần vượt quá quyền sở hữu đó có thể không được công nhận. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến di chúc bị tranh chấp sau này.
1.2. Thừa kế theo pháp luật: Thứ tự hàng thừa kế và các suất thừa kế
Khi không có di chúc hợp lệ, di sản được chia theo hàng thừa kế quy định tại Bộ luật Dân sự 2015. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ/chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người để lại di sản. Những người trong cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.
Chỉ khi không còn ai ở hàng thứ nhất hoặc những người ở hàng thứ nhất đều từ chối nhận di sản thì mới chuyển sang hàng thừa kế thứ hai, rồi thứ ba. Theo Luật sư tư vấn thừa kế tại Tp.Hà Nội thì thực tế tại Tp.Hà Nội, nhiều gia đình có con riêng, con nuôi hoặc cha mẹ nuôi khiến việc xác định đúng hàng thừa kế theo Điều 651 Bộ Luật Dân sự trở nên phức tạp hơn đáng kể, đặc biệt khi không có tài liệu hộ tịch đầy đủ.
2. Những vấn đề thường gặp khi phân chia di sản tại Tp.Hà Nội
Việc Luật sư tư vấn thừa kế tại Tp.Hà Nội tư vấn phân chia di sản thừa kế tại Tp.Hà Nội đặt ra những thách thức riêng so với các địa phương khác, chủ yếu xuất phát từ đặc thù loại tài sản và sự phức tạp trong giấy tờ sở hữu.
2.1. Xác định di sản thừa kế là tài sản chung vợ chồng hoặc tài sản riêng
Trước khi chia di sản, bước bắt buộc là xác định rõ phần tài sản nào thực sự thuộc về người đã mất. Đối với tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân, phần của người để lại di sản thông thường chỉ là một nửa tài sản chung – phần còn lại thuộc quyền sở hữu của người vợ hoặc chồng còn sống và không thuộc diện thừa kế.
Tại Tp.Hà Nội, nhiều loại tài sản phổ biến trong di sản gồm nhà phố, căn hộ chung cư, đất nền, tài khoản ngân hàng, cổ phần doanh nghiệp và phương tiện đăng ký theo tên cá nhân. Với bất động sản nhà phố hoặc chung cư, một thách thức thực tế là giấy tờ đứng tên một người nhưng tài sản thực tế lại hình thành từ đóng góp chung – dẫn đến tranh chấp giữa người thừa kế và người vợ/chồng còn lại nếu không được phân định từ đầu.
2.2. Thời hiệu thừa kế và những rủi ro khi để quá thời hạn
Theo quy định hiện hành, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau thời hạn này, người thừa kế không còn quyền yêu cầu chia di sản theo thủ tục thừa kế nữa.
Tuy nhiên, nhiều gia đình tại Tp.Hà Nội vẫn để ngôi nhà, mảnh đất đứng tên người đã mất trong nhiều năm mà không thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế, dẫn đến tình trạng tài sản không thể giao dịch, thế chấp hoặc chuyển nhượng. Khi mâu thuẫn phát sinh hoặc một bên muốn bán tài sản, các đồng thừa kế mới nhận ra mình không có đủ căn cứ pháp lý để xử lý – dù thời hiệu về mặt kỹ thuật vẫn còn.
